Strefa wiedzy · Nurty terapii

Terapia DBT: dla kogo jest naprawdę
i co mówią badania

Anna Kupisz · lipiec 2026 · 7 min czytania

Są emocje, które przychodzą jak fala. Zalewają w sekundę, każą krzyczeć, uciekać, ranić siebie, a gdy opadną, zostawiają wstyd i zgliszcza w relacjach. Dla osób, które tak przeżywają świat, klasyczne rady w stylu weź głęboki oddech brzmią jak kpina. Właśnie z myślą o nich powstała terapia dialektyczno-behawioralna, w skrócie DBT. I jest to jedna z najlepiej przebadanych metod pracy z silnymi emocjami, jakie ma współczesna psychoterapia.

Skąd się wzięła DBT

Stworzyła ją amerykańska psycholożka Marsha Linehan, początkowo dla osób z zaburzeniem osobowości borderline, po wielu próbach samobójczych, którym klasyczna terapia poznawczo-behawioralna nie pomagała. Linehan zauważyła, że samo naciskanie na zmianę sprawia, że pacjenci czują się niezrozumiani i odchodzą, a sama akceptacja niczego nie zmienia. Odpowiedzią była dialektyka, czyli łączenie dwóch pozornych przeciwieństw. Akceptuję Cię w pełni takim, jakim jesteś, i jednocześnie pracujemy nad zmianą. To napięcie jest sercem metody i stąd jej nazwa.

U podstaw DBT leży też tak zwana teoria biosocjalna. Mówi ona, że trudności z regulacją emocji rodzą się z połączenia dwóch rzeczy. Wrodzonej, biologicznej wrażliwości emocjonalnej oraz środowiska unieważniającego, czyli takiego, które reakcje dziecka konsekwentnie podważało. Nie ma co płakać. Przesadzasz. Weź się w garść. Dziecko wrażliwe, którego emocje są stale unieważniane, nie ma się gdzie nauczyć ich regulowania. DBT jest w dużej mierze nadrabianiem tej lekcji w dorosłości.

Jak wygląda pełna terapia

Klasyczna DBT to program, nie tylko cotygodniowa rozmowa. Składa się z terapii indywidualnej, grupowego treningu umiejętności, możliwości telefonicznego kontaktu z terapeutą w kryzysie oraz zespołu konsultacyjnego dla samych terapeutów. Trening umiejętności obejmuje cztery moduły. Uważność, regulację emocji, tolerancję dyskomfortu i skuteczność interpersonalną. Na blogu znajdziesz osobne teksty o konkretnych umiejętnościach, między innymi o technikach TIPP i STOP na ostry kryzys, o działaniu przeciwnym do emocji i o radykalnej akceptacji.

Co mówią badania

Przełomowe było randomizowane badanie zespołu Linehan, w którym DBT porównano z leczeniem u uznanych ekspertów spoza tego nurtu. Po dwóch latach osoby w DBT miały o połowę mniej prób samobójczych, rzadziej trafiały na oddziały i rzadziej przerywały terapię. Późniejsza metaanaliza Patricka Panosa i współpracowników potwierdziła skuteczność DBT w ograniczaniu samouszkodzeń i zachowań samobójczych. Z czasem metodę z powodzeniem zaadaptowano też do innych problemów, w których centralna jest rozregulowana emocjonalność, między innymi do zaburzeń odżywiania i uzależnień, a programy DBT dla młodzieży wspierają nastolatki w kryzysie.

Dla kogo DBT, a dla kogo niekoniecznie

DBT ma sens, jeśli Twoim głównym problemem są emocje o skrajnym natężeniu, impulsywność, samouszkodzenia, chroniczne poczucie pustki albo burzliwe, bolesne relacje. Nie jest natomiast pierwszym wyborem przy pojedynczej fobii, bezsenności czy typowym epizodzie depresji, gdzie prostsza i krótsza CBT zwykle wystarczy. Wiele osób nie potrzebuje też pełnego programu, bo same umiejętności DBT, uczone indywidualnie, potrafią dużo zmienić.

Jeśli czytasz ten tekst i myślisz o zrobieniu sobie krzywdy, nie czekaj na terapię. Skorzystaj z jednego z całodobowych, bezpłatnych telefonów wsparcia w kryzysie psychicznym, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia dzwoń pod numer alarmowy 112.

Zastanawiasz się, czy DBT to kierunek dla Ciebie? Umów konsultację, w gabinecie lub online.